Có Thể Bạn Chưa Biết: Tàu Điện Hà Nội Leng Keng Gần 90 Năm
Có lẽ nhiều người trẻ ngày nay không hay biết rằng Hà Nội từng có hệ thống tàu điện vang lên tiếng leng keng quen thuộc suốt gần 90 năm, từ năm 1901 đến đầu thập niên 1990. Đây là phương tiện giao thông gắn bó với bao thế hệ người dân thủ đô.
Khởi Nguồn Tàu Điện Hà Nội: Từ Ý Tưởng Đến Hoạt Động
Vào cuối thế kỷ 19, người Pháp đã lên kế hoạch xây dựng tàu điện tại Hà Nội. Năm 1899, Toàn quyền Đông Dương phê duyệt dự án với 3 tuyến đầu tiên, do các nhà thầu Courret, anh em nhà Krug và Durand thực hiện. Ngày 13/9/1900, tuyến đầu tiên từ Bờ Hồ đến Thụy Khuê chạy thử nghiệm thành công. Đến năm 1901, hệ thống chính thức hoạt động với 5 tuyến đường ray dài 30,4 km, kết nối trung tâm thành phố đến các khu vực lân cận như Chợ Mơ, Cầu Giấy, Yên Phụ, Thái Hà và Hà Đông.
Nhà máy điện đặt tại Thụy Khuê, còn gọi là "Nhà máy tàu điện Thụy Khuê". Các toa xe sơn vàng cũ kỹ, chạy bằng điện, trở thành biểu tượng giao thông công cộng. Ban đầu, chỉ có xe đạp và tàu điện là phương tiện chính, phục vụ người nghèo, học sinh, tiểu thương qua ba mươi sáu phố phường nhộn nhịp.
Những Năm Tháng Kháng Chiến: Tàu Điện Làm "Chiến Sĩ Thầm Lặng"
Trong giai đoạn toàn quốc kháng chiến, khi Hà Nội chìm trong khói lửa, những toa tàu điện hóa thành "chiến sĩ thầm lặng". Chúng được dùng để chặn đường thực dân xâm lược giữa những con phố đầy bụi đạn. Tiếng chuông leng keng, bánh sắt nghiến trên ray vẫn vang vọng, mang theo ký ức lịch sử hào hùng.
Chuyến Tàu Cuối Cùng: Nỗi Nhớ Của Người Hà Nội Xưa
Đầu thập niên 1990, trước sức ép phát triển kinh tế - xã hội, tàu điện chính thức ngừng hoạt động. Chuyến tàu cuối cùng là một hành trình đặc biệt: ai muốn lên cũng được, chủ yếu là những người lớn tuổi. Anh bán vé còn hô to hỏi có ai cần vé làm kỷ niệm không, rồi tíu tít xé vé tặng mọi người. Đó như lời chia tay với người bạn đồng hành thân thiết, với "chiếc vé tàu năm xu" giản dị.
Đến năm 1991, toàn bộ đường ray cũ được dỡ bỏ. Hệ thống trải qua nhiều giai đoạn quản lý: từ Công ty Tàu điện Hà Nội (1900-1905), Công ty Xe điện Bắc Kỳ (1929-1951), đến Công ty Xe điện Hà Nội (1969-1991). Dù gặp khó khăn tài chính và xuống cấp, tàu điện vẫn là di sản giao thông đô thị quý giá.
Ký Ức Vẫn Còn: Trong Ảnh Cũ Và Chuyện Kể
Giờ đây, tàu điện chỉ tồn tại trong ký ức, ảnh cũ và câu chuyện của những người từng đi học, đi làm bằng nó. Những hình ảnh toa xe vàng, tiếng chuông leng keng, bánh xe nghiến ray... mãi là phần không thể quên của Hà Nội xưa. Dù đường sắt đô thị hiện đại đang phát triển, ký ức về tàu điện leng keng vẫn sống động trong lòng người dân thủ đô.
